Ý NGHĨA CỦA VIỆC ĐỌC SÁCH
Trần Nhân Tông

- 0 / 0
Nguồn:
Người gửi: Võ Thị Thanh Thúy
Ngày gửi: 07h:00' 12-04-2024
Dung lượng: 361.4 KB
Số lượt tải: 0
https://thuviensach.vn
https://thuviensach.vn
“TRẦN NHÂN TÔNG
ĐỨC VUA SÁNG TỔ MỘT DÒNG THIỀN”
Được xuất bản theo hợp đồng trao quyền sử dụng tác phẩm
giữa tác giả và Công ty TNHH Sách Phương Nam.
Mọi sao chép, trích dẫn phải có sự đồng ý của
Công ty TNHH Sách Phương Nam.
https://thuviensach.vn
Xin cầu nguyện cho tất cả chúng sinh được hạnh phúc, bình an và giải
thoát.
Tác giả mang ơn sâu đối với Thiền sư Thích Thanh Từ và Giáo sư Tiến
sĩ Trí Siêu Lê Mạnh Thát vì các công trình nghiên cứu và dịch thuật của hai
thầy mà tác phẩm này đã dựa vào để tham khảo; và đối với bổn sư soạn giả
là Thiền sư Thích Tịch Chiếu.
Cư sĩ Nguyên Giác
nguyengiac@yahoo.com
https://thuviensach.vn
Nhiều thế kỷ trước, một vị vua đã lãnh đạo dân tộc Việt Nam hai lần đẩy
lui quân Nguyên Mông xâm lăng. Một hôm, vào năm 1293, vị vua anh hùng
này đã rời ngôi vua, vài năm sau trở thành một nhà sư và đã để lại một di
sản Thiền tông mà đến bây giờ vẫn còn phát triển, trở thành dòng Thiền lớn
nhất tại Việt Nam. Ngài tên là Trần Nhân Tông, vị vua thứ ba của Nhà Trần
và là vị sáng lập Dòng Thiền Trúc Lâm.
Ngài tên húy là Khâm, con trưởng Vua Trần Thánh Tông và Nguyên
Thánh Hoàng thái hậu, sanh ngày mười một tháng Mười Một năm Mậu Ngọ
(1258). Ngài tuy ở vị sang cả mà tâm hâm mộ Thiền tông từ thuở nhỏ. Năm
mười sáu tuổi được lập làm Hoàng thái tử. Ngài cố từ để nhường lại cho
em, mà Vua cha không chịu. Vua cưới trưởng nữ của Nguyên Từ Quốc mẫu
cho Ngài, tức là Khâm Từ Thái hậu sau này. Sống trong cảnh vui hòa hạnh
phúc ấy mà tâm Ngài vẫn thích đi tu.
Một hôm vào lúc giữa đêm, Ngài trèo thành trốn đi, định vào núi Yên
Tử. Đến chùa Tháp ở núi Đông Cứu thì trời vừa sáng, trong người mệt nhọc
https://thuviensach.vn
quá, Ngài bèn vào nằm nghỉ trong tháp. Vị sư trụ trì ở đây thấy Ngài tướng
mạo khác thường, liền làm cơm thết đãi. Vua cha hay tin, sai các quan tìm
đến, Ngài bất đắc dĩ phải trở về.
Năm hai mươi mốt tuổi, Ngài lên ngôi Hoàng đế (1279). Tuy ở địa vị
cửu trùng, mà Ngài vẫn giữ mình thanh tịnh để tu tập. Thường ngày, Ngài
đến chùa Tư Phước trong đại nội tu tập.
Một hôm nghỉ trưa, Ngài thấy trong rốn mọc lên một hoa sen vàng lớn
bằng bánh xe, trên hoa sen có đức Phật vàng. Có người đứng bên cạnh chỉ
Ngài nói: “Biết ông Phật này chăng? Là đức Phật Biến Chiếu.” Tỉnh giấc,
Ngài đem việc đó tâu lên vua cha. Vua Thánh Tông khen là việc kỳ đặc.
Ngài thường ăn chay lạt nên thân thể gầy ốm. Thánh Tông thấy thế lấy
làm lạ, nên hỏi nguyên do. Ngài trình thật với cha. Thánh Tông khóc bảo:
“Nay ta đã già, chỉ trông cậy một mình con, con lại làm như thế, làm sao
gánh vác được sự nghiệp của tổ tiên?” Ngài nghe dạy cũng rơi nước mắt.
Con người Ngài rất thông minh hiếu học, đọc hết các sách vở, suốt
thông nội điển (kinh) và ngoại điển (sách đời). Những khi nhàn rỗi, Ngài
mời các Thiền khách bàn giải về Tâm tông (thiền), tham học thiền với
Thượng Sĩ Tuệ Trung, thâm đắc đến chỗ thiền tủy. Đối với Thượng Sĩ, Ngài
kính lễ làm thầy.
Những khi giặc Nguyên Mông sang quấy rối, Ngài phải xếp việc kinh
kệ để lo giữ gìn xã tắc. Nhờ tình đoàn kết quân dân, Ngài đã hai lần (1285,
1288) đuổi được quân Nguyên Mông, giữ gìn trọn vẹn đất nước. Dưới triều
đại Ngài, hai cuộc hội nghị nổi tiếng được ghi vào sử sách là: Hội nghị các
tướng lãnh ở Bình Than, hội nghị những bô lão trong cả nước ở Diên Hồng
để bàn mưu kế, tỏ quyết tâm chống giặc.
https://thuviensach.vn
Giặc thua và bỏ chạy; các cuộc chiến kết thúc với quá nhiều sinh mạng
hy sinh và thị trấn bị phá hủy. Phải mất nhiều năm mới tái thiết lại đất nước.
Năm Quý Tỵ (1293), Ngài nhường ngôi lại cho con là Trần Anh Tông,
lên làm Thái thượng hoàng. Ở ngôi Thái thượng hoàng để chỉ dạy cho con
được sáu năm, Ngài sắp đặt việc xuất gia.
Đến tháng Mười năm Kỷ Hợi (1299) Ngài xuất gia vào tu ở núi Yên Tử.
Ở đây, Ngài chuyên cần tu tập theo Hạnh đầu đà (khổ hạnh) lấy hiệu là
Hương Vân Đại Đầu Đà.
Đến năm Giáp Thìn (1304), Ngài đi khắp nơi khuyên dân dẹp bỏ những
dâm từ (miếu thờ thần không chánh đáng), và dạy họ tu hành thập thiện.
Vào mùa đông năm ấy, vua Anh Tông dâng biểu thỉnh Ngài về đại nội để
truyền giới Bồ Tát tại gia. Sau đó, Ngài chống gậy đến chùa Sùng Nghiêm
ở núi Linh Sơn để truyền bá Thiền tông.
Ngày mùng một tháng Giêng năm Mậu Thân (1308), Ngài sai Pháp Loa
đến huyện Siêu Loại tại Báo Ân Thiền Tự khai giảng trụ trì. Tháng Tư năm
ấy, Ngài đến chùa Vĩnh Nghiêm ở Lượng Giang kiết hạ và sai Pháp Loa
khai giảng trụ trì. Chính Ngài giảng Truyền Đăng Lục, bảo Quốc sư Đạo
Nhất vì chúng giảng kinh Pháp Hoa. Bãi hạ, Ngài vào núi Yên Tử, đuổi hết
những người cư sĩ theo hầu hạ và những kẻ nô dịch trong chùa, không được
chực hầu như trước. Chỉ để lại mười vị thị giả thường theo Ngài. Ngài lên ở
am Tử Tiêu, vì Pháp Loa giảng Truyền Đăng Lục. Thị giả xuống núi gần
hết, duy có đệ tử thượng túc là Pháp Loa còn ở lại.
Từ đây, Ngài leo khắp các núi, tìm kiếm các hang động, ở tại thạch thất.
Pháp Loa thấy thế bạch: “Tôn đức tuổi đã già yếu, mà xông pha trong
https://thuviensach.vn
sương tuyết, lỡ có bề gì thì mạng mạch Phật pháp trông cậy vào ai?” Ngài
bảo: “Ta thời tiết đã đến, muốn tạo cái kế lâu dài vậy.”
Ngày mùng năm tháng Mười năm ấy, người nhà của Công chúa Thiên
Đoan lên núi bạch Ngài: “Công chúa Thiên Đoan bệnh nặng mong được
thấy Tôn đức rồi chết.” Ngài bùi ngùi bảo: “Thời tiết đã đến vậy.” Ngài bèn
chống gậy xuống núi, chỉ cho theo một người thị giả.
Mùng mười Ngài về đến kinh, gặp người thân, chia sẻ các giây phút cảm
xúc, và nói về pháp môn lìa sinh tử.
Ngày rằm Ngài trở về núi. Ngài dừng nghỉ ở chùa Siêu Loại. Hôm sau
vừa rạng đông, Ngài đi bộ đến chùa làng Cổ Châu, tự đề bài kệ rằng:
ÂM:
Thế số nhất tức mặc
Thời tình lưỡng hải ngân
Ma cung hồn quản thậm
Phật quốc bất thắng xuân.
DỊCH:
Số đời một hơi thở
Lòng người hai biển vàng
Cung ma dồn quá lắm
Cõi Phật vui nào hơn.
[1]
https://thuviensach.vn
Đến ngày mười bảy, Ngài dừng nghỉ ở chùa Sùng Nghiêm tại Linh Sơn,
Tuyên Từ Hoàng thái hậu thỉnh Ngài vào am Bình Dương cúng trai. Ngài
vui vẻ nói: “Đây là bữa cúng dường rốt sau.”
Ngày mười tám, Ngài lại đi bộ đến chùa Tú Lâm ở ngọn An Kỳ Sanh.
Nghe nhức đầu, Ngài gọi hai vị Tỳ kheo trong chùa bảo: “Ta muốn lên ngọn
Ngọa Vân mà chân không thể leo nổi, phải làm sao?” Hai vị Tỳ kheo bạch:
“Hai đệ tử có thể giúp được.”
Đến am Ngọa Vân, Ngài tạ hai vị Tỳ kheo rằng: “Xuống núi tu hành đi,
chớ xem thường việc sanh tử.”
Ngày mười chín, Ngài sai thị giả Pháp Không lên am Tử Tiêu ở núi Yên
Tử gọi Bảo Sát đến đây gấp.
Ngày hai mươi mốt, Bảo Sát đến am Ngọa Vân. Ngài trông thấy mỉm
cười bảo: “Ta sắp đi đây, nhà ngươi đến sao trễ vậy? Đối với Phật pháp,
ngươi có chỗ nào chưa rõ hãy nói mau.”
Bảo Sát hỏi:
- Như khi Mã Tổ bệnh, Viện chủ hỏi: “Những ngày gần đây Tôn đức thế
nào?” Mã Tổ bảo: “Mặt trời Phật, mặt trăng Phật.” Nói thế ý chỉ làm sao?
Ngài lớn tiếng đáp:
- Ngũ đế tam hoàng là vật gì?
(Nhật Diện Phật và Nguyệt Diện Phật là tên hai vị Phật có khuôn mặt
như mặt trời, mặt trăng. Hai vị có tên trong Kinh Vạn Phật. Được nói, thọ
mệnh Nhật Diện Phật 1.800 năm, Nguyệt Diện Phật chỉ một ngày, một
đêm.)
https://thuviensach.vn
Bảo Sát lại hỏi:
- Chỉ như “Hoa sum sê chừ gấm sum sê, tre đất nam chừ cây đất bắc”,
lại là sao?
Ngài đáp:
- Làm mù mắt ngươi.
Bảo Sát bèn thôi.
Suốt mấy hôm trời đất u ám, chim vượn kêu hót rất bi thảm.
Đến ngày mùng một tháng Mười Một, đêm nay trời trong sao sáng, Ngài
hỏi Bảo Sát: “Hiện giờ là giờ gì?” Bảo Sát bạch: “Giờ Tý.”
Ngài lấy tay vén màn cửa sổ nhìn xem, nói: “Đến giờ ta đi.” Bảo Sát
hỏi: “Tôn đức đi đến chỗ nào?” Ngài nói kệ đáp:
ÂM:
Nhất thiết pháp bất sanh
Nhất thiết pháp bất diệt
Nhược năng như thị giải
Chư Phật thường hiện tiền
Hà khứ lai chi liễu dã.
DỊCH:
Tất cả pháp chẳng sanh
https://thuviensach.vn
Tất cả pháp chẳng diệt
Nếu hay hiểu như thế
Chư Phật thường hiện tiền
Nào có đến đi ấy vậy.
[2]
Bảo Sát hỏi:
- Chỉ như khi chẳng sanh chẳng diệt là thế nào?
Ngài liền nhằm miệng Bảo Sát tát cho một cái, nói:
- Chớ nói mớ.
Nói xong, Ngài bèn nằm như sư tử lặng lẽ mà tịch, vào niên hiệu Hưng
Long thứ mười sáu (1308), thọ năm mươi mốt tuổi.
Sinh năm 1258 và viên tịch năm 1308, Trần Nhân Tông sống chỉ nửa
thế kỷ; nhưng dòng Thiền do ngài sáng lập bây giờ đã trở thành dòng Thiền
lớn nhất ở Việt Nam, sau hơn bảy trăm năm phát triển. Đồng thời là một tác
giả đa dạng, ngài đã để lại nhiều bài thơ Thiền và sách về giáo pháp nhà
Phật, từ đó trở thành nguồn cảm hứng cho các thế hệ tương lai.
Pháp Loa theo lời di chúc của Ngài làm lễ hỏa táng, lượm ngọc cốt có
năm màu để vào bình. Vua Anh Tông cùng đình thần đem long giá rước
ngọc cốt về tôn thờ nơi Đức Lăng và xây tháp ở chùa Vân Yên trên núi Yên
Tử, để hiệu là Huệ Quang Kim Tháp và dâng tôn hiệu là Đại Thánh Trần
Triều Trúc Lâm Đầu Đà Tĩnh Tuệ Giác Hoàng Điều Ngự Tổ Phật.
https://thuviensach.vn
name="Generator"/>
href="../../stylesheet.css"/>
href="../../page_styles.css"/>
href="#ZA8EyxsVP6LG55bfyWBKjC" style="min-width: 10px
!important; min-height: 10px !important; border: solid 1px
rgba(0, 0, 0, 0) !important; text-decoration: none !important">
https://thuviensach.vn
https://thuviensach.vn
Cư Trần Lạc Đạo Phú
HỘI THỨ NHẤT
***
Mình ngồi thành thị;
Nết dụng sơn lâm.
Muôn nghiệp lặng an nhàn thể tính;
Nửa ngày rồi tự tại thân tâm.
Tham ái nguồn dừng,
chẳng còn nhớ châu yêu ngọc quý;
Thị phi tiếng lặng,
được dầu nghe yến thốt oanh ngâm.
Chơi nước biếc, ẩn non xanh,
nhân gian có nhiều người đắc ý;
Biết đào hồng, hay liễu lục,
thiên hạ năng mấy chủ tri âm.
Nguyệt bạc vừng xanh,
https://thuviensach.vn
soi mọi chỗ thiền hà lai láng;
Liễu mềm hoa tốt,
ngất quần sinh tuệ nhật sâm lâm.
Lo hoán cốt, ước phi thăng,
đan thần mới phục;
Nhắm trường sinh, về thượng giới,
thuốc thỏ còn đam.
Sách Dịch xem chơi,
yêu tính sáng yêu hơn châu báu;
Kinh nhàn đọc dấu,
trọng lòng rồi trọng nữa hoàng kim.
HỘI THỨ HAI
***
Biết vậy!
Miễn được lòng rồi;
Chẳng còn phép khác.
Gìn tính sáng tính mới hầu an;
Nén niềm vọng, niềm dừng chẳng thác.
https://thuviensach.vn
Dứt trừ nhân ngã, thì ra tướng thực kim cương;
Dừng hết tham sân, mới lảu lòng màu viên giác.
Tịnh độ là lòng trong sạch,
chớ còn ngờ hỏi đến Tây phương;
Di Đà là tính sáng soi,
mựa phải nhọc tìm về Cực lạc.
Xét thân tâm, rèn tính thức,
há rằng mong quả báo phô khoe;
Cầm giới hạnh, địch vô thường,
nào có sá cầu danh bán chác.
Ăn rau ăn trái,
nghiệp miệng chẳng hiềm thuở đắng cay;
Vận giấy vận sồi, thân căn có ngại chi đen bạc.
Nhược chỉn vui bề đạo đức,
nửa gian lều quý nữa thiên cung;
Dầu hay mến thuở nhân nghì,
https://thuviensach.vn
ba phiến ngói yêu hơn lầu gác.
HỘI THỨ BA
***
Nếu mà cốc,
Tội ắt đã không.
Phép học lại thông.
Gìn tính sáng, mựa lạc tà đạo;
Thửa mình học, cho phải chính tông.
Chỉn Bụt là lòng, xá ướm hỏi đòi cơ Mã Tổ;
Vong tài đối sắc, ắt tìm cho phải thói Bàng công.
Áng tư tài, tính sáng chẳng tham,
há vì ở Cánh Diều Yên Tử;
Rần thanh sắc niềm dừng chẳng chuyển,
lọ chi ngồi am Sạn non Đông.
Trần tục mà nên, phúc ấy càng yêu hết tấc
Sơn lâm chẳng cốc, họa kia thực cả đồ công.
Nguyền mong thân cận minh sư,
https://thuviensach.vn
quả bồ đề một đêm mà chín;
Phúc gặp tình cờ tri thức,
hoa ưu đàm mấy kiếp đơm bông.
HỘI THỨ TƯ
***
Tin xem:
Miễn cốc một lòng;
Thì rồi mọi hoặc.
Chuyển tam độc mới chứng tam thân;
Đoạn lục căn, nên trừ lục tặc.
Tìm đường hoán cốt,
chỉn xá năng phục dược luyện đan;
Hỏi phép chân không,
hề chi lánh ngại thanh chấp sắc.
Biết chân như, tin bát nhã,
chớ còn tìm Phật tổ Tây Đông;
Chứng thực tướng, ngõ vô vi,
nào nhọc hỏi kinh Thiền Nam Bắc.
https://thuviensach.vn
Xem Tam tạng giáo,
ắt học đòi Thiền uyển thanh quy;
Đốt ngũ phận hương,
chẳng tốn đến chiên đàn chiêm bặc.
Tích nhân nghì, tu đạo đức,
ai hay này chẳng Thích Ca;
Cầm giới hạnh, đoạn xan tham,
chỉn thực ấy là Di Lặc.
HỘI THỨ NĂM
***
Vậy mới hay!
Bụt ở cong nhà;
Chẳng phải tìm xa.
Nhân khuấy bổn nên ta tìm Bụt;
Đến cốc hay chỉn Bụt là ta.
Thiền ngỏ năm câu, nằm nhãng cong quê Hà hữu;
Kinh xem ba biến, ngồi ngơi mái quốc Tân La.
https://thuviensach.vn
Trong đạo nghĩa, khoáng cơ quan,
đà lọt lẫn trường kinh cửa tổ;
Lánh thị phi, ghê thanh sắc,
ngại chơi bời dặm liễu đường hoa.
Đức Bụt từ bi,
mong nhiều kiếp nguyền cho thân cận;
Ơn Nghiêu khoáng cả,
lọt toàn thân phô việc đã tha.
Áo miễn chăn đầm ấm qua mùa,
hoặc chằm hoặc xể;
Cơm cùng cháo đói no đòi bữa,
dầu bạc dầu thoa.
Ngăn bát thức,
nén bát phong, càng đè càng bội;
Lẫy tam huyền,
nong tam yếu, một cất một ma.
Cầm vốn thiếu huyền,
xá đàn dấu xoang vô sinh khúc;
https://thuviensach.vn
Địch chăng có lỗ,
cũng bấm chơi xướng thái bình ca.
Lẫy cội tìm cành,
còn khá tiếc Câu Chi trưởng lão;
Khuấy đầu chấp bóng,
ắt kham cười Diễn Nhã Đạt Đa.
Lọt quyền Kim cương,
há mặt hầu thông nên nóng
Nuốt bồng lật cức, nào tay phải xước tượng da.
HỘI THỨ SÁU
***
Thật thế!
Hãy xá vô tâm;
Tự nhiên hợp đạo.
Dừng tam nghiệp mới lặng thân tâm;
Đạt một lòng thì thông tổ giáo.
Nhận văn giải nghĩa,
rạc rài nên Thiền khách bơ vơ;
https://thuviensach.vn
Chứng lý tri cơ, cứng cát phải nạp tăng khôn khéo.
Han hữu lậu, han vô lậu,
bảo cho hay: the lọt, duộc thưng;
Hỏi Đại thừa, hỏi Tiều thừa,
thưa thẳng tắt: lòi tiền, tơ gáo.
Nhận biết làu làu lòng vốn,
chẳng ngại bề thời tiết nhân duyên;
Dồi cho vặc vặc tính gương,
Vàng chửa hết quặng,
xá tua chín phen đúc chín phen rèn;
Lộc chẳng còn tham,
miễn được một thì chay một thì cháo.
Sạch giới lòng, dồi giới tướng,
nội ngoại nên Bồ tát trang nghiêm;
Ngay thờ chúa, thảo thờ cha,
đi đỗ mới trượng phu trung hiếu.
Tham thiền kén bạn,
nát thân mình mới khá hồi ân;
https://thuviensach.vn
Học đạo thờ thầy,
lọt xương óc chưa thông của báo.
HỘI THỨ BẢY
***
Vậy mới hay.
Phép Bụt trọng thay;
Rèn mới cốc hay.
Vô minh hết bồ đề thêm sáng;
Phiền não rồi đạo đức càng say.
Xem phỏng lòng kinh,
lời Bụt thốt dễ cho thấy dấu;
Học đòi cơ tổ,
xá thiền không khôn chút biết nay (nơi).
Cùng căn bản, rửa trần duyên,
mựa để mấy hào ly đương mặt;
Ngã thắng chàng, viên tri kiến,
chớ cho còn họa trữ cong tay.
Buông lửa giác ngộ,
https://thuviensach.vn
đốt hoại thảy rừng tà ngày trước;
Cầm kiếm trí tuệ,
quét cho không tính thức thuở nay.
Vâng ơn Thánh, xót mẹ cha, thờ thầy học đạo;
Mến đức Cồ, kiêng bùi ngọt, cầm giới ăn chay.
Cảm đức từ bi, để nhiều kiếp nguyền cho thân cận;
Đội ơn cứu độ, nát muôn thân thà chịu đắng cay.
Nghĩa hãy nhớ, đạo chẳng quên,
hương hoa cúng xem còn nên thảo;
Miệng rằng tin, lòng lại lỗi,
vàng ngọc thờ cũng chửa hết ngay.
HỘI THỨ TÁM
Chưng ấy:
Chỉn xá tua rèn;
Chớ nên tuyệt học.
Lay ý thức chớ chấp chằng chằng;
Nén niềm vọng mựa còn xóc xóc.
Công danh mảng đắm,
https://thuviensach.vn
ấy toàn là những đứa ngây thơ;
Phúc tuệ gồm no,
chỉn mới khá nên người thực cốc.
Dựng cầu đò, dồi chiền tháp,
ngoại trang nghiêm sự tướng hãy tu;
Săn hỷ xả, nhuyễn từ bi,
nội tự tại kinh Lòng hằng đọc.
Rèn lòng làm Bụt, chỉn xá tua một sức dồi mài;
Đãi cát kén vàng, còn lại phải nhiều phen lựa lọc.
Xem kinh đọc lục, làm cho bằng thửa thấy thửa hay;
Trọng Bụt tu thân, dùng mựa lỗi một tơ một tóc.
Cùng nơi ngôn cú, chỉn chăng hề một phút ngại lo;
Rất thửa cơ quan, mựa còn để tăm hơi lọt lọc.
HỘI THỨ CHÍN
***
Vậy cho hay:
https://thuviensach.vn
Cơ quan tổ giáo;
Tuy khác nhiều đàng,
Chẳng cách mấy gang.
Chỉn xá nói từ sau Mã Tổ;
Ắt đã quên thuở trước Tiêu Hoàng.
Công đức toàn vô, tính chấp si càng thêm lỗi;
Khuếch nhiên bất thức, tai ngu mảng ắt còn vang.
Sinh Thiên Trúc, chết Thiếu Lâm,
chôn dối chân non Hùng Nhĩ;
Thân bồ đề, lòng minh kính,
bài giơ mặt vách hành lang.
Vương lão chém mèo, rạt thảy lòng ngừa thủ tọa;
Thầy Hồ khua chó, trỏ xem trí nhẹ con giàng.
Chợ Lư Lăng gạo mắc quá ư, chẳng cho mà cả;
Sở Thạch Đầu đá trơn hết tấc, khôn đến thưa đang.
https://thuviensach.vn
Phá Táo cất cờ,
đạp xuống dấu thiêng thần miếu;
Câu Chi dời ngón, dùng đòi nếp cũ ông ang.
Lưỡi gươm Lâm Tế, nạng Bí Ma,
trước nạp tăng no dầu tự tại;
Sư tử ông Đoan, trâu thầy Hựu,
răn đàn việt hượm xá nghênh ngang.
Giơ phiến tử, cất trúc bề,
nghiệm kẻ học cơ quan nhẹ nhẵn;
Xô hòn cầu, cầm mộc thược,
bạn thiền hòa chước móc khoe khoang.
Thuyền Tử rà chèo,
dòng xanh chửa cho tịnh tẩy;
Đạo Ngô múa hốt,
càn ma dường thấy quái quàng.
Rồng Yểm Lão nuốt càn khôn, ta xem chỉn lệ;
Rắn ông Tồn ngang thế giới, người thấy ắt dang.
Cây bách là lòng,
https://thuviensach.vn
thác ra trước phải phương Thái Bạch;
Bính đinh thuộc hỏa,
lại trở sau lỗi hướng Thiên cang.
Trà Triệu Lão, bánh Thiều Dương,
bầy thiền tử hãy còn đói khát;
Ruộng Tào Khê vườn Thiếu Thất,
chúng nạp tăng những để lưu hoang.
Gieo bó củi, nẩy bông đèn, nhân mang mới nết;
Lộc đào hoa, nghe tiếng trúc, mặc vẻ mà sang.
HỘI THỨ MƯỜI
Tượng chúng ấy,
Cốc một chân không;
Dùng đòi căn khí.
Nhân lòng ta vướng chấp khôn thông;
Há cơ tổ nay còn thửa bí.
Chúng Tiểu thừa cốc hay chữa đến,
Bụt xá ngăn Bảo sở hóa thành;
https://thuviensach.vn
Đấng Thượng sĩ chứng thực mà nên,
ai ghẽ có sơn lâm thành thị.
Núi hoang rừng quạnh,
ấy là nơi dật sĩ tiêu dao;
Chiền vắng am thanh,
chỉn thực cảnh đạo nhân du hý.
Ngựa cao tán cả,
Diêm Vương nào kể đứa nghênh ngang;
Gác ngọc lầu vàng,
ngục tốt thiếu chi người yêu quý.
Chuộng công danh, lồng nhân ngã,
thực ấy phàm phu;
Say đạo đức, dời thân tâm,
định nên thánh trí.
Mày ngang mũi dọc,
tướng tuy lạ xem ắt bằng nhau;
Mắt thánh lòng phàm,
thực cách nhẫn vàn vàn thiên lý.
https://thuviensach.vn
Kệ rằng:
Cư trần lạc đạo thả tùy duyên
Cơ tắc xan hề khốn tắc miên
Gia trung hữu bảo hưu tầm mích
Đối cảnh vô tâm mạc vấn thiền
(Ở đời vui đạo, hãy tùy duyên,
Đói cứ ăn đi mệt ngủ liền.
Trong nhà có báu thôi tìm kiếm,
Đối cảnh vô tâm, chớ hỏi thiền.)
https://thuviensach.vn
name="Generator"/>
href="../../stylesheet.css"/>
href="../../page_styles.css"/>
Đắ
c Thú Lâm Tuyề
n Thành Đạo Ca
Sinh có nhân thân,
Ấ
y là họa ca
̉;
Ai hay cố
c được,
Mới óc là đã.
Tuầ
n này mà ngẫ
m,
Ta lại xá ta;
Đắ
c ý cong lòng,
https://thuviensach.vn
Cười riêng ha ha
̉.
Công danh chẳ
ng trọng,
Phú quý chẳ
ng màng;
Tầ
n Hán xưa kia,
Xem đà hèn hạ.
Yên bềphận khó,
Kiế
m chố
n dưỡng thân;
Khuấ
t tịch non cao,
Náu mình sơn dã.
Vượn mừng hu
̉ hy
̉,
Làm bạn cùng ta;
Vắ
ng ve
̉ ngàn kia,
Thân lòng hy
̉ xa
̉.
https://thuviensach.vn
Thanh nhàn vô sự,
Quét tước đài hoa;
Thờ phụng Bụt trời,
Đêm ngày hương ho
̉a.
Tụng kinh niệm Bụt,
Chúc thánh khẩ
n cầ
u;
Tam hữu tứ ân,
Ta nguyề
n được ba
̉.
Niệm lòng vặc vặc,
Giác tính quang quang;
Chẳ
ng còn bı
̉ thử
.
Tranh nhân chấ
p ngã.
Trầ
n duyên rũ hế
t,
https://thuviensach.vn
Thị phi chẳ
ng hề
.
Rèn một tấ
m lòng,
Đêm ngày đon đa
̉.
Ngồ
i cong trầ
n thế
,
Chẳ
ng qua
̉n sự thay.
Văng vẳ
ng ngàn kia,
Dầ
u lòng dong tha
̉.
Học đòi chư Phật,
Cho được viên thành;
Xướng khúc vô sinh.
An thiề
n tiêu sá.
Ai ai xá cố
c,
Bằng huyễ
n chiêm bao;
https://thuviensach.vn
Xẩ
y tı
̉nh giấ
c hòe,
Châu rơi lã chã.
Cố
c hay thân huyễ
n,
Chẳ
ng khác phù vân;
Vạn sự giai không,
Tựa dường bọt bể
.
Đem mình náu tới,
Ca
̉nh vắ
ng ngàn kia;
Dố
c chí tu hành,
Giấ
y sồ
i bô ba
̉.
Lành người chẳ
ng chớ.
Dữ người chẳ
ng hay;
https://thuviensach.vn
Ngậm miệng đắ
p tai,
Hềchi họa ca
̉.
An thân lập mệnh.
Thời tiế
t nhân duyên;
Cắ
t thịt phân cho,
Dầ
u là chim cá.
Thân này chẳ
ng qua
̉n.
Bữa đói bữa no;
Địa thu
̉y ho
̉a phong,
Dầ
u là biế
n hóa.
Pháp thân thường trụ,
Phổmãn thái hư,
https://thuviensach.vn
Hiể
n hách mục tiề
n,
Viên dung lõa lõa.
Thiề
n tông chı
̉ thị,
Mục kích đạo tồ
n;
Không cố
c truyề
n thanh,
Âm hươ
̉ ng ứng dã.
Phô người học đạo,
Vô sốnhiề
u thay;
Trúc hóa nên rồ
ng,
Một hai là họa.
Bơ
̉ i lòng vờ vịt,
Tro
̉ Bắ
c làm Nam;
https://thuviensach.vn
Nhấ
t chı
̉ đầ
u thiề
n,
Sát na hế
t ca
̉.
Kệ rằng:
Ca
̉nh tịch an cư tự tại tâm,
Lương phong xuy đệ nhập tùng âm.
Thiề
n sàng thọ hạ nhấ
t kinh quyể
n,
Lưỡng tự thanh nhàn thắ
ng vạn câm.
Ca
̉nh vắ
ng số
ng yên tự tại hồ
n,
Bóng tùng gió mát thổ
i từng cơn.
Giường thiề
n một quyể
n kinh bên gố
c,
Hai chữ thanh nhàn vạn nén hơn.
(Ba
̉n Việt dịch bài kệ là cu
̉a GS. Lê Mạnh Thát)
https://thuviensach.vn
href="#ZA8EyxsVP6LG55bfyWBKjC" style="min-width: 10px
!important; min-height: 10px !important; border: solid 1px
rgba(0, 0, 0, 0) !important; text-decoration: none !important">
https://thuviensach.vn
name="Generator"/>
href="../../stylesheet.css"/>
href="../../page_styles.css"/>
1
Tức sự
Xong múa Giá chi thửáo xuân,
Hôm nay huố
ng gặp tiế
t thanh minh.
Đầ
y mâm bánh cuố
n như hồ
ng ngọc
Phong tục từ xưa cu
̉a Việt Nam.
https://thuviensach.vn
2
Tiễ
n sứ Bắ
c Lý Trọng Tấ
n
Tiêu Phương Mai
Thăm thẳ
m Linh Trì ấ
m tiệc đưa
Người vềkhôn cách gió xuân ngừa.
Nào hay sao sứ hai ngôi phúc,
Sáng rọi trời Nam mây tố
i bưa.
3
Tiễ
n sứ Bắ
c Ma Hợp
Kiề
u Nguyên Lãng
Trời Nam, sao sứ rọi hai ngôi
Dẫ
n lố
i ba vòng đêm sáng soi
Bên ấ
y ơn sâu tình dễca
̉m
Nơi đây tục bạc lễthẹn tồ
i
Mù xông cờ tiế
t thân mừng kho
̉e
https://thuviensach.vn
Roi vút gió xuân ngựa kế
t đôi
Trung thố
ng vạc lời xin hãy nhớ
Nỗ
i lo đấ
t nước kho
̉i nung sôi.
4
Họa thơ Kiề
u Nguyên Lãng
Non Nam hành lý nhẹ mây tưng
Xuân đế
n cành mai mới mấ
y bông
Khắ
p thấ
y cùng thương thiên tửđức
Số
ng không giúp thếtrượng phu buồ
n
Ngựa xông sương tuyế
t đầ
u còn ngoái
Mắ
t ngắ
m non sông xe chút ngừng
Sông Nhị ngày mai mờ khói nước
Rượu đào tươi mát rử
a lòng trong.
5
Hoa mai sớm (1)
https://thuviensach.vn
Vàng điể
m tua hoa năm cánh tròn
San hô chìm bóng vẩ
y phô tuôn
Ba đông cành trắ
ng hoa khoe trước
Một nén hương xuân nhánh hãy còn
Cam lộ ngát thơm say bướm tı
̉nh
Dạ quang tựa nước khát chim buồ
n
Hằng Nga nế
u biế
t đây hoa đẹp
Quếlạnh cung Thiề
m thôi ̉
ơ luôn.
6
Hoa mai sớm (2)
Ngại rét năm ngày cử
a biế
ng ra
Gió xuân trước đã đế
n cây già
Bóng giăng mặt nước băng vừa vỡ
Hoa trĩu đầ
u cành ấ
m chử
a pha
Xóm núi trăng chìm lời hát Việt
̉
https://thuviensach.vn
̉i quan mây đẫ
A
m tiế
ng tiêu Hồ
Một cành lạc tới giấ
c mơ bạn
Tı
̉nh dậy tặng người chẳ
ng nỡ đưa.
7
Ca
̉nh xuân
Chim hót nhơ
̉ n nhơ, hoa liễ
u dày,
Bóng thề
m nhà vẽ mây chiề
u bay
Chuyện đời khách đế
n thôi không ho
̉i
Cùng tựa lan can ngắ
m núi mây.
8
Dự yế
n với Văn Túc Vương
Chân rùa bóc đo
̉ mọng
Yên ngựa nướng vàng thơm
Sơn tăng giữ giới sạch
Cùng ngồ
i chẳ
ng cùng ăn.
https://thuviensach.vn
9
Chщa Thầ
n Quang trкn nъi Рại Lгm
Bát ngát Thầ
n Quang gợi tịch u
Trời trăng...





