Day la dau de

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Mười vạn câu hỏi vì sao là bộ sách phổ cập khoa học dành cho lứa tuổi thanh, thiếu niên.
Bộ sách này dùng hình thức trả lời hàng loạt câu hỏi "Thế nào?", "Tại sao?" để trình bày một
cách đơn giản, dễ hiểu một khối lượng lớn các khái niệm, các phạm trù khoa học, các sự vật, hiện
tượng, quá trình trong tự nhiên, xã hội và con người, giúp cho người đọc hiểu được các lí lẽ khoa
học tiềm ẩn trong các hiện tượng, quá trình quen thuộc trong đời sống thường nhật, tưởng như ai
cũng đã biết nhưng không phải người nào cũng giải thích được.
Bộ sách được dịch từ nguyên bản tiếng Trung Quốc do Nhà xuất bản Thiếu niên Nhi đồng
Trung Quốc xuất bản. Do tính thiết thực tính gần gũi về nội dung và tính độc đáo về hình thức
trình bày mà ngay khi vừa mới xuất bản ở Trung Quốc, bộ sách đã được bạn đọc tiếp nhận nồng
nhiệt, nhất là thanh thiếu niên, tuổi trẻ học đường. Do tác dụng to lớn của bộ sách trong việc phổ
cập khoa học trong giới trẻ và trong xã hội, năm 1998 Bộ sách Mười vạn câu hỏi vì sao đã
được Nhà nước Trung Quốc trao "Giải thưởng Tiến bộ khoa học kĩ thuật Quốc gia", một
giải thưởng cao nhất đối với thể loại sách phổ cập khoa học của Trung Quốc và được vinh dự chọn
là một trong "50 cuốn sách làm cảm động Nước Cộng hoà" kể từ ngày thành lập nước.
Bộ sách Mười vạn câu hỏi vì sao có 12 tập, trong đó 11 tập trình bày các khái niệm và các
hiện tượng thuộc 11 lĩnh vực hay bộ môn tương ứng: Toán học, Vật lí, Hoá học, Tin học,
Khoa học môi trường, Khoa học công trình, Trái Đất, Cơ thể người, Khoa học vũ trụ,
Động vật, Thực vật và một tập Hướng dẫn tra cứu. Ở mỗi lĩnh vực, các tác giả vừa chú ý
cung cấp các tri thức khoa học cơ bản, vừa chú trọng phản ánh những thành quả và những ứng
dụng mới nhất của lĩnh vực khoa học kĩ thuật đó. Các tập sách đều được viết với lời văn dễ hiểu,
sinh động, hấp dẫn, hình vẽ minh hoạ chuẩn xác, tinh tế, rất phù hợp với độc giả trẻ tuổi và mục
đích phổ cập khoa học của bộ sách.
Do chứa đựng một khối lượng kiến thức khoa học đồ sộ, thuộc hầu hết các lĩnh vực khoa học
tự nhiên và xã hội, lại được trình bày với một văn phong dễ hiểu, sinh động, Mười vạn câu hỏi
vì sao có thể coi như là bộ sách tham khảo bổ trợ kiến thức rất bổ ích cho giáo viên, học sinh, các
bậc phụ huynh và đông đảo bạn độc Việt Nam.
Trong xã hội ngày nay, con người sống không thể thiếu những tri thức tối thiểu về văn hóa,
khoa học. Sự hiểu biết về văn hóa, khoa học của con người càng rộng, càng sâu thì mức sống,
mức hưởng thụ văn hóa của con người càng cao và khả năng hợp tác, chung sống, sự bình đẳng
giữa con người càng lớn, càng đa dạng, càng có hiệu quả thiết thực. Mặt khác khoa học hiện đại
đang phát triển cực nhanh, tri thức khoa học mà con người cần nắm ngày càng nhiều, do đó, việc
xuất bản Tủ sách phổ biến khoa học dành cho tuổi trẻ học đường Việt Nam và cho toàn xã hội
là điều hết sức cần thiết, cấp bách và có ý nghĩa xã hội, ý nghĩa nhân văn rộng lớn. Nhận thức
được điều này, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho xuất bản bộ sách Mười vạn câu hỏi vì sao
và tin tưởng sâu sắc rằng, bộ sách này sẽ là người thầy tốt, người bạn chân chính của đông đảo
thanh, thiếu niên Việt Nam, đặc biệt, là HS, SV trên con đường học tập, xác lập nhân cách, bản
lĩnh để trở thành công dân hiện đại, mang tố chất công dân toàn cầu.
NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

https://thuviensach.vn

1. Thông tin là gì?
Loài người sống trong biển thông tin. Con người ta từng giờ từng phút phải quan hệ với thông
tin hoặc tự giác hoặc không tự giác. Vậy thì, rốt cuộc thông tin là gì?
Thông tin không có một khái niệm xác định nhưng nó lại có hình thức đa dạng. Nó có thể là
cái mà ta cảm nhận được qua cơ quan thụ cảm, cũng có thể là cái mà cơ quan thụ cảm của ta khó
mà cảm nhận trực tiếp nhưng thực tế vẫn tồn tại. Thông tin, cái mà người ta thường nói không phải
chỉ là bản thân sự vật hoặc những tin tức, tin tình báo, mệnh lệnh, con số, tín hiệu phát ra từ một
sự vật. Ví dụ hình dưới đây đã chứa đựng lượng thông tin rất phong phú.

Mọi sự vật đều phát ra những thông tin rất đa dạng, do vậy đã chứng tỏ cái muôn màu, muôn
vẻ của thế giới, cái khác nhau giữa các sự vật. Ví dụ hình ảnh là một loại thông tin. Những cái biến
hóa muôn hình, muôn dạng mà mắt ta nhìn thấy đều đã cho ta những thông tin nào đó. Tư liệu
văn bản là thông tin, sóng điện từ hay sóng siêu âm phản xạ từ máy bay hoặc hạm tàu cũng là
thông tin. Trước khi xảy ra động đất, ta thấy gà bay, chó sủa, đó là do những động vật này đã cảm
nhận được thông tin trước khi động đất mà con người không thể cảm nhận trực tiếp được. Gió bão
sấm chớp trên bầu trời rồi đoạn tầng, khoáng vật của vỏ Trái Đất, cho đến các thiên thể trong vũ
trụ đều có thể mang thông tin đến cho con người. Thông tin là một hình thức phổ biến biểu thị đặc
trưng sự vật, là mặt quan trọng của thế giới vật chất. Thông tin cũng như vật chất, năng lượng,
không khí, ánh sáng Mặt Trời, nó tồn tại phổ biến trong giới tự nhiên, xã hội loài người và trong
nhận thức con người.
Nói cách đơn giản thì những tin tức truyền đến bằng tín hiệu mà có thể sử dụng được thì chính
là thông tin. Đương nhiên cũng có thể hiểu thông tin là phương thức tồn tại và trạng thái vận động
của sự vật. Các sự vật khác nhau đều có phương thức tồn tại và trạng thái vận động riêng của nó và
thế là đã hình thành nên cái đặc trưng của từng sự vật, tức là những thông tin khác nhau phát ra từ
mỗi sự vật.
Khái niệm về thông tin do nhà khoa học Mĩ Wiener đưa ra đầu tiên vào năm 40 thế kỷ XX.
Từ khóa: Thông tin; Hình ảnh.

2. Tại sao nói thông tin là nguồn tài nguyên quan
trọng của xã hội loài người?
Trong xã hội ngày nay, thông tin đã trở thành một dạng tài nguyên - tài nguyên thông tin. Tài
nguyên thông tin cũng như tài nguyên vật chất (như đất đai, rừng, khoáng sản, nguyên liệu, nguồn
năng lượng), đó là của cải vô cùng quý giá của nhà nước, là nguồn quan trọng thúc đẩy xã hội loài

https://thuviensach.vn

người phát triển. ảnh hưởng của thông tin thường là rất lớn, một thông tin thương mại có giá trị có
thể giúp thương nhân thu được món lãi cực lớn, một dự báo khí tượng chuẩn xác có thể giúp cho
tính mạng và tài sản của nhân dân tránh được tổn thất nặng nề, một thông tin phân tích thị trường
cổ phiếu có thể giúp ai đó chỉ trong một đêm đã trở thành người giàu có.

So với tài nguyên vật chất, tài nguyên thông tin có tầm quan trọng rất riêng, tầm quan trọng
này quyết định bởi đặc điểm bản thân nó. Vậy, tài nguyên thông tin có những đặc điểm nào? Nói
một cách khái quát, nó có năm đặc điểm lớn: (1) Tài nguyên thông tin có thể sử dụng nhiều lần mà
không hề mất đi giá trị. (2) Sự tăng trưởng tổng lượng của tài nguyên thông tin thường là "tăng
trưởng kiểu bùng nổ". Ví dụ như những năm 60 tổng lượng thông tin là 72 ngàn tỉ con chữ, những
năm 80 tổng lượng thông tin là 500 ngàn tỉ con chữ, đến năm 1995 tổng lượng thông tin đã gấp
2400 lần so với năm 1985. (3) Tốc độ truyền tải của tài nguyên thông tin có thể rất nhanh, có khi
đạt tới tốc độ ánh sáng. (4) Tài nguyên thông tin không có biên giới quốc gia, nó có thể truyền đi
mọi nơi bằng phương tiện thông tin đại chúng. Ngày nay với sự phát triển nhanh của mạng
Internet thì phạm vi truyền thông tin lại càng mở rộng. (5) Tài nguyên thông tin có tính thời điểm
(chỉ có ý nghĩa trong khoảng thời gian nhất định). Ví dụ như dự báo thời tiết hết một khoảng thời
gian nào đó thì sẽ mất đi ý nghĩa, dự báo máy bay không kích thời chiến khi đã quá hạn cũng sẽ
không còn giá trị nữa.
Việc khai thác và sử dụng tài nguyên thông tin đã trở
thành một ngành công nghiệp ở rất nhiều quốc gia - ngành
công nghiệp thông tin, và đã trở thành một điểm tăng trưởng
trọng yếu của kinh tế các nước. Tài nguyên thông tin còn là
một tài nguyên chiến lược quan trọng. Vị trí và giá trị ứng
dụng của nó trên các lĩnh vực quân sự, ngoại giao, chính trị
ngày càng cao. Tài nguyên thông tin và cả các trang bị thông
tin đã trở thành sự biểu hiện tổng hợp lực lượng của quốc gia.
Từ khóa: Tài nguyên thông tin; Tài nguyên vật tư.

3. Tại sao nói thông tin liên quan
mật thiết tới sự sống còn của loài
người?
Từ khi xuất hiện xã hội loài người thì thông tin đã có tác dụng vô cùng quan trọng đối với đời

https://thuviensach.vn

sống của con người. Ví dụ thời viễn cổ, khi gặp thú dữ con người đã dùng nhiều hình thức truyền
tin để giảm thiểu khả năng bị hại. Trong xã hội hiện đại, tác dụng của thông tin lại càng khó mà
tưởng tượng, phương thức truyền tin lại rất đa dạng. Chẳng hạn bạn đang đi cùng với bạn bè, và khi
nhận thấy có chuyện gì bất thường, người bạn sẽ nháy mắt, lắc đầu ra hiệu, và bạn sẽ có được
những thông tin cần thiết. Bạn cũng có thể sử dụng điện thoại quốc tế hoặc Internet để trao đổi tin
tức với bạn bè ở khắp nơi trên thế giới. Tóm lại trong xã hội hiện đại, thông tin ở mọi nơi mà bạn
đang sống. Chỉ cần thông qua phương thức nào đó là bạn đã có những thông tin cần thiết. Với ý
nghĩa đó, thông tin không phải là số liệu, mà số liệu chỉ là hình thức chuyển tải của thông tin,
thông tin không bị thay đổi theo sự thay đổi về hình thức thiết bị vật lý chứa đựng nó.
Bác sỹ khám cho bệnh nhân, trước hết tìm hiểu bệnh sử, bệnh tình rồi mới bắt mạch, đo cặp
nhiệt độ, có lúc còn phải điện tâm đồ, xem phim X quang và xét nghiệm hóa nghiệp. Bác sỹ đã thu
được những thông tin cần thiết cho việc điều trị từ những lời mô tả, văn bản và tư liệu hình ảnh.
Các kĩ sư khí tượng bằng các thiết bị để ghi một loạt số liệu như hướng gió, tốc độ gió, lượng
mưa, nhiệt độ, độ ẩm, rồi từ đó vẽ ra bản đồ mây khí tượng, thu lượm thông tin khí tượng.
Tóm lại, các loại hình thông tin trong xã hội hiện đại rất phong phú, lượng tin cũng cực lớn.
Người ta bằng các phương pháp đã thu được một lượng thông tin nguyên thủy, sau đó chỉnh lý
sàng lọc hoặc xử lý chúng bằng máy tính để có được thông tin hữu ích.
Từ khóa: Thông tin; Truyền tin.

4. Tại sao nói: Làm gì cũng phải có thông tin?
Hoạt động thường ngày của chúng ta luôn bị ràng buộc bởi thông tin. Ví dụ hôm nay bạn phải
đến trường để học thì trước hết phải biết được thông tin là hôm nay có học không, học những môn
gì, những ai dạy. Từ đó mới có thể chuẩn bị những mặt cần thiết, như mang đủ những tài liệu và đồ
dùng học tập liên quan để có được kết quả tốt đẹp trong học tập. Từ xưa đến nay "Quân chưa điều
động, lương đã đi trước" là nguyên tắc được xác nhận trong quân sự. Còn trong công tác kinh tế,
công tác nghiên cứu khoa học, công tác sản xuất công nông nghiệp thì viên quân lương đi trước
chính là thông tin. “Quân chưa điều động, thông tin đi trước" đã trở thành cơ sở quan trọng để làm
tốt mọi công việc. Ví dụ làm công tác kinh tế thì phải đối diện với việc cạnh tranh thị trường vô
cùng gay gắt, ai nắm được thông tin đầy đủ thì người đó xác lập được ưu thế trong công cuộc cạnh
tranh thương mại quyết liệt này. Sự phát triển phần mềm máy tính trong việc xử lí thông tin đã đặt
điều kiện có lợi cho việc truyền bá thông tin, khiến việc "thông tin đi trước" trở thành việc có thể.
Tập đoàn gang thép Bảo Sơn là một trong những đơn vị đầu tiên ở Trung Quốc có kinh
nghiệm trong việc sử dụng "thông tin đi trước". Thoạt đầu, để thu thập thông tin, công ty đã đầu tư
rất nhiều sức người, sức của. Tập đoàn này đã dùng một chiếc xe con đi khắp các phân xưởng, các
ca kíp để thu nhận thông tin, báo cáo ngắn trong ngày hôm đó, sau đó chỉnh lý rồi biên tập thành
tờ Động thái trong ngày để cung cấp cho lãnh đạo tham khảo, nghiên cứu và bố trí công việc hôm
sau. Khi đã có hệ thống tự động cho văn phòng thì toàn bộ Động thái trong ngày của Bảo Sơn đã
được đưa lên trang web công ty. Như vậy lãnh đạo lúc nào cần cũng có ngay được thông tin mới
nhất về các phân xưởng. Bảo Sơn có được thành công như vậy là vì "thông tin đi trước" đã phát huy
một tác dụng quan trọng.
Để làm tốt công tác kinh tế, người ta phải theo dõi sát sao động thái biến đổi của thị trường,
không ngừng thu nhận và nắm vững mọi thông tin liên quan. Và thế là các công ty tin học đủ loại
nhân đó phát triển và nhận được sự hoan nghênh của đông đảo mọi giới, mọi ngành. Điều đó đã đủ
chứng tỏ tầm quan trọng của thông tin.
Từ khóa: Thông tin đi trước.

https://thuviensach.vn

5. Tại sao thông tin trở thành căn cứ của quyết sách?
Vào cuối thu năm 1794, khi Napôlêông đưa quân vào Hà Lan, Hà Lan đã cho mở các cửa đập
của các con sông để ngăn chặn bước tiến của đại quân Pháp do Thống chế Sác Pisgliu (thầy của
Napôlêông) chỉ huy. Đang lúc đội quân của Pisgliu không cách nào tiến vào và chuẩn bị phải rút
lui thì bỗng Pisgliu phát hiện ra những con nhện trên cành cây đang nhả hàng loạt tơ để chăng
lưới. Đó là dự báo đợt khí lạnh sắp tràn xuống. Dựa vào hiện tượng này, Pisgliu liền ra lệnh ngừng
rút quân và chuẩn bị tấn công. Chẳng bao lâu, đợt gió lạnh thổi tới, trong một đêm mặt sông đã
đóng băng và quân Pháp đã dễ dàng vượt qua sông Wahl, đánh chiếm ngay thành Oatéclô.
Quyết sách này được đưa ra trên cơ sở những kiến thức quân sự, khoa học phong phú của
Pisgliu. Mọi người đều biết, khi bầu trời dày đặc mây đen thì báo tin có thể sắp mưa, con nhện nhả
tơ thì báo tin gió lạnh sắp thổi về, khí lạnh đến mặt sông sẽ đóng băng.
Quyết sách mà người ta thường nói tới chính là việc đưa ra quyết định. Quyết sách là hoạt
động quan trọng trong xã hội loài người, liên quan tới mọi lĩnh vực của đời sống loài người. Việc
chỉ huy quân sự, chẩn đoán điều trị, biên đạo kịch, cấu tứ sáng tác, điều hành giao thông, đổi mới
kỹ thuật công nghệ, phát minh khoa học đều gắn liền với quyết sách. Quá trình quyết sách là quá
trình thu thập thông tin, tư duy, suy lý và cuối cùng là đưa ra quyết định.
Ta dễ dàng nhận thấy thông tin là cơ sở và căn cứ của quyết sách, nếu không có khối lượng
thông tin lớn thì không thể bước vào tư duy, suy lý để rồi đưa ra quyết sách.
Có người nói không có thông tin thì không có quyết sách, xem ra là có lí. Bởi lẽ không có
thông tin làm chỗ dựa thì không thể đưa ra quyết sách khoa học - mọi quyết sách đúng đắn đều
gắn liền việc thu thập thông tin, chỉnh lý, phân tích và nghiên cứu. Còn sự sai lầm của một quyết
sách là kết quả của việc coi nhẹ thông tin và việc dự đoán sai về tương lai.
Từ khóa: Thông tin; Quyết sách.

6. Tại sao phải biến thông tin thành tri thức?
Thông tin là gì thì chúng ta đã làm rõ ngay từ bài một rồi. Thông tin thường có được thông
qua việc xử lý và phân tích.
Nếu chúng ta cứ tiếp nhận thông tin mà không phân tích thì rất có khả năng bị thông tin giả
làm hoang mang, thậm chí bị "đánh lừa".
Tri thức là việc tổng kết các loại kinh nghiệm mà loài người từ nhận thức, dựa vào tự nhiên,
biến thành quá trình chinh phục tự nhiên, là sự tổng kết nhận thức chính xác đối với quy luật vận
động của thế giới khách quan. Con người đã dựa vào tri thức mà chế ra được kính viễn vọng nhìn
tới được các thiên thể cách xa tới ngoài 10 tỉ năm ánh sáng, đã chế tạo được máy tính, mỗi giây
tính được mấy ngàn tỉ phép tính, đã thiết kế được máy bay vũ trụ và phi thuyền vũ trụ, đã tạo ra
nền văn minh tinh thần cho loài người.
"Tri thức khoa học một khi được con người nắm vững thì sẽ biến thành sức mạnh vô biên".
Con người đã dựa vào sức mạnh tri thức để trở thành chủ nhân thiên nhiên, vạch ra điều huyền bí
của tự nhiên, hé mở những nhân tố nội tại sản sinh ra của cải xã hội. Quặng không luyện thì không
thành gang thép, không làm ra được tàu hỏa, máy bay, xe hơi; than không khai thác sẽ mãi mãi
ngủ sâu trong lòng đất. Luyện kim và khai thác than không phải là ai cũng làm được, chỉ ai nắm
vững tri thức khoa học và kỹ thuật mới có thể đạt được mục đích này.
Tóm lại, trong lao động sản xuất và thực tiễn xã hội, con người nếu chỉ dựa vào thông tin thì
không được. Chỉ khi biết sàng lọc thông tin, phân tích, ghi nhớ, tư duy tích lũy và tiến hành xử lý
hệ thống hóa thì mới biến thông tin thành tri thức và có thể lao động sáng tạo. Chỉ có như vậy

https://thuviensach.vn

chúng ta mới kế thừa và tiếp thụ được trí tuệ và tinh hoa kiến
thức của lớp người đi trước và đón chào tương lai tươi đẹp
bằng thành quả lao động sáng tạo của chính chúng ta.
Từ khóa: Tri thức thông tin.

7. Thông tin có thể trở thành tri
thức không?
Khi bạn nói chuyện với một người bạn, nếu anh ta cứ
thao thao bất tuyệt nói về một vấn đề nào đó từ các khía cạnh
khác nhau, cung cấp cho bạn tình hình các mặt, cung cấp
những cách nhìn và kiến giải của mình thì bạn sẽ có được
nhiều điều gợi ý và sẽ thu nhận được kiến thức cần thiết. Nếu
như anh ta nói năng khô khốc, không có bao nhiêu nội dung,
không làm bạn hứng thú thì khi cuộc trò chuyện kết thúc bạn
sẽ cảm thấy thông tin thu nhận chẳng là bao. Vì sao vậy? Điều
này thường là vì người bạn đầu đã có một khối lượng thông
tin lớn còn người sau thì thông tin ít. Đó chứng tỏ thông tin
là một cơ sở để thu nhận tri thức. Khi bạn có được nhiều
thông tin thì tri thức của bạn sẽ phong phú.
Tri thức là một sự tổng kết nhận thức của con người đối với các hiện tượng tự nhiên và hiện
tượng xã hội, là những thông tin đã được hệ thống hóa, quy phạm hóa, cấu trúc hóa; nó đã xâu
chuỗi từng tin riêng lẻ hoặc nhiều tin bằng các phương thức. Ví dụ chúng ta có được hai thông tin:
"trời nóng nực" và "khí hậu ẩm ướt" thì sẽ có được kiến thức: "trời sắp mưa". "Xâu chuỗi" là mối
nối kết liên hệ các thông tin khác nhau. Nếu ta dùng quan hệ từ nhân quả "nếu…thì" để liên hệ sự
thực "trời nóng nực" và "khí hậu ẩm ướt" lại thì sẽ thành một tri thức "trời sắp mưa" và chúng ta có
thể dùng quan hệ từ nhân quả để viết thành phương thức biểu đạt như sau: "nếu trời nóng nực và
ẩm ướt thì sắp có mưa".
Tri thức sinh ra từ những thực tiễn và hoạt động tư duy của loài người. Khi con người đã nắm
một khối lượng lớn thông tin thiết thực, trải qua thực tiễn và tư duy, thì tri thức của con người sẽ
dần dần trở nên phong phú. Bởi vậy, tri thức và thông tin có mối quan hệ chặt chẽ. Thông tin qua
thực tiễn và tư duy của con người sẽ có thể biến thành tri thức được.
Từ khóa: Tri thức thông tin; Xâu chuỗi.

8. Tại sao có thể chia sẻ thông tin?
Trên thị trường nông sản, chủ sạp bán ra một loại hàng, người bán mất đi thì người mua được.
Thế nhưng ở sân bay hoặc nhà ga, những thông tin hiển thị trên bảng thông báo không giống như
các mặt hàng thông thường. A có thể qua bảng thông báo mà thu nhận được thời gian khởi hành
của chuyến bay hoặc chuyến tàu nào đó và thời gian chúng đến đích. B và cả những người khác
cũng đều có thể nhận được cùng một thông tin này. Có thể nói một thông tin nào đó của bảng
thông báo nhất định không thể vì một ai đó đã nhận được mà mất đi. Nói chính xác là, với thông
tin trên bảng thông báo thì ai cũng không thể độc chiếm, chỉ có thể chia sẻ hoặc cùng hưởng.
Cùng với sự phát triển như vũ bão của kỹ thuật điện tử, người ta ngoài việc dựa vào sách báo,
tranh ảnh, văn kiện truyền tin, còn có thể dựa vào những hình thức truyền tải mới như: điện thoại,
telex, truyền hình, vệ tinh thông tin, vệ tinh truyền hình trực tiếp để truyền tin với hiệu quả cao.
Từ những năm 90 của thế kỷ XX nhân loại đã từng bước đi vào thế giới mới mẻ mà đại diện là

https://thuviensach.vn

mạng Internet. Mạng Internet là người dẫn đường trên xa lộ thông tin cao tốc đã bằng quy phạm
kỹ thuật thống nhất kết nối hàng chục triệu máy tính đủ loại trên toàn cầu.
Sự khai thông của xa lộ thông tin khiến người ta có thể sử dụng thông tin hữu hiệu hơn, càng
có thể chia sẻ tài nguyên thông tin đầy đủ hơn.
Giờ đây, xa lộ thông tin đã được "xây" ở hơn 100 nước và khu vực, và đã tới hàng triệu thuê
bao (người sử dụng) thiết lập quan hệ nghiệp vụ với nó. Tài nguyên thông tin trên xa lộ thông tin
cao tốc vô cùng phong phú, nó bao gồm các loại phần mềm, số liệu, tạp chí, tin tức, thư mục, văn
hiến kỹ thuật, tranh ảnh, âm thanh cho đến phim hoạt hình. Thuê bao có thể đưa tư liệu của mình
vào đó để các thuê bao khác sử dụng. Đương nhiên thuê bao vừa là nhà cung cấp tin, lại là nhà
mua tin. Mỗi một thuê bao đều có thể nhanh chóng xử lý, truyền tin đi, lại vừa cùng chia sẻ ở mức
độ tối đa.
Từ khóa: Chia sẻ thông tin.

9. Tại sao việc truyền tin lại gắn liền với vật mang?
Việc nhận thức và sử dụng thông tin của loài người đã có một lịch sử lâu đời từ rất xa xưa. Bao
nhiêu năm, rất nhiều thông tin sở dĩ được truyền đi và lưu giữ lại đều phải dựa vào phương tiện
mang (hình thức truyền tải).
Những ai đã đến Bắc Kinh phần lớn đều đến Bát Đạt
Lãnh. Ở đó ta có thể thấy Trường Thành uốn lượn quanh co,
chỗ cao chỗ thấp kéo dài tít tận nơi xa và bạn còn có thể thấy
được Phong Hỏa Đài hùng vĩ. Cách đây 2700 năm, người ta
đã sử dụng Phong Hỏa Đài làm vật truyền thông tin đi các nơi
xa.
Từ xưa đến nay, con người để tiện lấy thông tin hoặc trao
đổi tin đã tiến hành năm lần biến đổi thông tin. Và mỗi lần
biến đổi này đã làm nảy sinh những phương tiện mang riêng.
- Lần biến đổi thông tin thứ nhất - đã có được ngôn ngữ.
Trong xã hội nguyên thủy, tổ tiên chúng ta bằng cách ra hiệu
tay (thủ thế), nét mặt (bày tỏ tình cảm) và những âm tiết đơn
giản để tiến hành trao đổi thông tin. Khi con người phát triển
lên một giai đoạn nhất định, chỉ dựa vào các cách ra hiệu này và nét mặt thì không thể nào đạt
được mục đích trao đổi thông tin. Và thế là ngôn ngữ ra đời. Ngôn ngữ ra đời đã cho con người một
phương tiện mang để giao lưu tư tưởng và truyền tin.

- Lần biến đổi thông tin thứ hai - sáng tạo ra chữ viết (văn tự) nền sản xuất phát triển đã dẫn
tới việc phân công lao động chân tay (thể lực) và lao động trí óc. Từ đó thúc đẩy việc ra đời của văn
tự. Văn tự là một phương tiện mang để giao lưu và truyền tin vượt qua khu vực, vượt qua giới hạn
thời gian của loài người.

https://thuviensach.vn

- Lần biến đổi thông tin thứ ba - làm ra giấy và phát minh kỹ thuật in. Trước đó thông tin
được ghi lại bằng chữ viết trên mai rùa và xương (giáp cốt), thẻ tre hoặc da thú. Việc giữ gìn và
truyền đi thật bất tiện. Việc Trung Quốc phát minh ra cách làm giấy, đặc biệt là phát minh và sử
dụng cách in chữ rời đã đưa loài người tiến vào thời đại mới coi nguồn cơ bản của tri thức và thông
tin là những sản phẩm in ấn. Đồng thời cũng khiến loài người có được phương tiện mang mới cho
thông tin.
- Lần biến đổi thông tin thứ tư - ứng dụng telex, điện thoại và truyền hình. Để nắm được thông
tin và truyền hình nhanh hơn, các nhà khoa học đã phát minh ra một phương tiện mang mới cho
thông tin, đó là điện tín. Sự phát minh và ứng dụng điện tín đã mở rộng một bước phạm vi lẫn nội
dung truyền tin - ngoài văn tự còn có thể truyền âm thanh và hình ảnh.
- Lần truyền thông tin thứ năm - ứng dụng kỹ thuật mạng số. Từ đầu thế kỷ XX đến những
năm 90 của thế kỷ này, tốc độ thông tin đã nâng cao 10 triệu lần, tốc độ ghi tin cũng đã nâng cao
một triệu lần. Trong tình hình đó, chỉ dựa vào trí lực tự nhiên của con người để lấy được và gia
công thông tin thì không thể nào thỏa mãn yêu cầu của xã hội phát triển. Và thế là máy tính điện
tử đã ra đời. Sự phát minh và ứng dụng máy tính điện tử, việc số hóa thông tin đã nâng cao tốc độ
và độ tin cậy truyền tin lên rất nhiều lần. Những năm 90, việc phát triển mạng Internet đã tìm ra
một phương tiện mang mới cho việc nhận thức và sử dụng thông tin của loài người. Sau khi
Internet và xa lộ thông tin cao tốc xuất hiện, người ta thu nhận thông tin vô cùng tiện lợi, cơ hội để
sử dụng thông tin càng nhiều hơn.
Tóm lại, những phương tiện mang tin kể trên đã khiến cho giữa những con người với nhau,
giữa các quốc gia với nhau có thể truyền thông tin và trao đổi thông tin. Hơn nữa, thông tin được
giữ lại truyền cho các đời sau.
Từ khóa: Thông tin; Phương tiện chứa đựng thông tin.

10. Thế nào là thông tin phản hồi?
Nếu bạn đã tới Thiên Đàn ở Bắc Kinh, bạn sẽ thấy công trình kiến trúc này được thiết kế tinh
xảo, tạo hình độc đáo và nó chắc chắn sẽ để lại một ấn tượng sâu sắc cho bạn. Thế nhưng bức tường
hồi âm kỳ diệu kia mới thực sự làm cho bạn không muốn rời chân. Nếu ta giải thích về bức tường
hồi âm bằng ngôn ngữ khoa học thì nó chính là một loại phản hồi thông tin âm thanh.

Vậy thế nào là thông tin phản hồi?

https://thuviensach.vn

Trong cuộc sống thường nhật, chúng ta thường gặp hiện tượng này: khi bạn di chuyển cây
xương rồng cầu hoặc xương rồng bà, nếu không cẩn thận, ngón tay bạn sẽ bị gai đâm. Lúc này bộ
phận bị đâm sẽ phản ứng, nhanh chóng rời xa cây xương rồng. Và đó là vì hệ thống thần kinh
truyền tin về cho đại não - đại não lập tức phản ứng lại, làm nảy sinh tác dụng điều khiển tương ứng
để tránh ngón tay hoặc bộ phận khác lại bị đâm gây đau. Sự phản hồi thông tin cũng tựa như hiện
tượng kể trên. Khi con người nhận được thông tin cũng sẽ có những phản ứng khác nhau. Loại
phản ứng này chính là phản hồi thông tin.
Giờ đây, trên các miền đất Trung Quốc các siêu thị đều đã thiết lập. Ở đây đã có một vấn đề
cạnh tranh. Được biết để giành được thắng lợi trong cạnh tranh thu hút được nhiều khách, các ban
điều hành công ty đã lắp đặt máy tính điện tử, hằng ngày mỗi sáng tập hợp và báo cáo tình hình
tiêu thụ trong ngày hôm trước của các cửa hàng trong công ty. Tổng công ty căn cứ vào thông tin
tiêu thụ này sẽ điều chỉnh giá cho thích hợp đối với từng mặt hàng và cũng điều phối nguồn hàng
luôn. Giá cả sau khi điều chỉnh lại được máy tính kịp thời truyền đến cho các cửa hàng siêu thị
thuộc công ty. Và thế là tất cả các máy quét thu tiền sẽ thu theo giá mới, ở đây máy tính đã truyền
tin cho các cửa hàng trực thuộc, và đó là quá trình phản hồi thông tin.
Một công ty nếu làm tốt công tác tin học hóa quản lý, tin tức cung cầu kịp thời phản hồi, thì
tình trạng tiêu thụ của công ty này sẽ rất đáng mừng. Thông tin và sự phản hồi thông tin sẽ có tác
dụng quyết định ở tầm rất lớn đối với hiện trạng và tương lai của một xí nghiệp.
Tính thời hiệu (giá trị trong một khoảng thời gian) của thông tin thị trường thương phẩm là
rất lớn. Để kịp thời và nắm được và trao đổi thông tin, việc phản hồi thông tin là không thể thiếu.
Từ khóa: Thông tin phản hồi.

https://thuviensach.vn

Xã hội hiện đại là xã hội tin học hóa, dù là ngành nào đều không tách rời khỏi thông tin.
Thông tin đã trở thành một trong năm yếu tố kinh tế (năm yếu tố kinh tế: nhân lực, nguyên liệu,
kỹ thuật, vốn, thông tin). Lượng sở hữu thông tin, tốc độ truyền thông tin đánh dấu sự mạnh yếu
của nguồn lực quốc gia. Vậy chúng ta phải nhìn nhận một xã hội tin học hóa thế nào đây?
Xã hội tin học hóa chủ yếu có mấy đặc điểm như sau:
- Thứ nhất; tất cả các ngành dịch vụ trong xã hội như thương mại, tiền tệ, du lịch, giao thông,
đều nằm trong sự phục vụ của mạng máy tính. Việc nối mạng máy tính đang đứng trước phổ cập
toàn dân, tức mọi người ngồi trước máy tính là đều có thể hiểu được thông tin đến từ mọi miền
trên thế giới, và có được sự phục vụ cần thiết. Ví dụ bạn có thể bấm máy tính để khám bệnh, để học,
để tra cứu tư liệu.
- Thứ hai; cuộc sống thường nhật của con người không thể tách rời máy tính, các thiết bị điện
trong gia đình đều đã được máy tính hóa hoặc được điều khiển bằng máy tính. Bạn có thể từ nơi xa
xăm mà điều khiển các thiết bị điện nhà bạn bằng điện thoại. Chúng thậm chí có thể chuẩn bị sẵn
một bữa cơm tối đầy hương vị chờ bạn. Cuộc sống hằng ngày của người ta bao giờ và ở đâu cũng có
sự điều khiển của máy tính.
- Thứ ba; lượng thông tin mà con người nhận được sẽ tăng lên gấp bội, lượng thông tin tuy
tăng nhiều nhưng vì thời gian mà mỗi chúng ta có thể sử dụng để đọc, để suy nghĩ tìm hiểu thì lại
không tăng lên tương ứng. Bởi vậy, những thách thức thực hiện hiện nay rõ ràng là không thể xử lý
khối lượng thông tin lớn như vậy. Những thông tin không có sự điều khiển và tổ chức trong xã hội
tin học hoá sẽ không trở thành tài nguyên mà trái lại sẽ trở thành những trở ngại cho người công
tác về thông tin. Sự phát triển của kỹ thuật tin học khiến người sử dụng có thể tìm kiếm những
thông tin cần thiết một cách thuận tiện. Như vậy, toàn bộ những trọng điểm nhấn mạnh của xã hội
tin học hoá sẽ có thể từ cung ứng chuyển sang lựa chọn.
- Thứ tư; hố ngăn cách giữa "giàu thông tin" và "nghèo thông tin" đang bị khoét sâu, xã hội
cần có đội ngũ đông đảo những người lao động có văn hóa, có kỹ thuật. Nhu cầu đối với người lao
động không có kỹ thuật hoặc nửa kỹ thuật đang giảm thiểu.
- Thứ năm; nền kinh tế ngày càng dựa vào cơ sở ngành tin học. Những người tham gia vào
công việc thu thập, xử lý tồn trữ và kiểm tra tìm kiếm tư liệu so với số người được thuê làm trong
các ngành nông nghiệp và chế tạo còn nhiều hơn. Sự phát triển của kỹ thuật đã khiến cho sản
lượng hàng hóa có khả năng tăng theo cấp số, trong khi đó vốn đầu tư lao động và năng lượng lại
thiếu hụt lớn. Điều này đánh dấu việc kinh tế đã thoát ra khỏi cách thức phát triển truyền thống.
Tóm lại trong xã hội tin học hóa, máy tính và kỹ thuật truyền thông có mặt khắp mọi nơi sẽ
làm biến đổi lớn lao phương thức sống của con người, sẽ mang lại sự biến đổi to lớn cho loài người.
Đương nhiên xã hội muốn tin học hóa hiện thực thì cần phải có một loạt việc chuẩn bị về mặt kỹ
thuật và cũng cần có sự chuẩn bị hàng loạt về vật tư. Đồng thời lại cần tố chất tự thân của con người
phải có được nâng cao rất nhiều. Chúng ta ngày nay học tập, công tác chính là để chuẩn bị đầy đủ
cho việc tiến vào một xã hội tin học hóa.
Từ khóa: Xã hội tin học hóa; Máy vi tính.

Cùng với sự phát triển vũ bão của khoa học kĩ thuật, toàn xã hội đã sắp bước vào xã hội tin học
hoá. Trong quá trình này ngành công nghệ thông tin tất nhiên sẽ phát triển nhanh chóng. Vậy,

https://thuviensach.vn

ngành công nghệ thông tin là gì? Nó gồm có những nội dung gì?

Thông tin, vật chất, năng lượng đã trở thành ba nguồn tài nguyên cơ bản không thể thiếu mà
loài người cần phải dựa vào đó để sinh tồn và phát triển. Trong đó thông tin là bộ phận cấu thành
quan trọng của xã hội hiện đại, là cột trụ trọng yếu của nền kinh tế quốc dân. Công nghệ thông tin
đã ra đời cùng với việc khai thác sử dụng máy tính, thúc đẩy việc sản xuất, lưu thông và ứng dụng
thông tin vào các ngành công nghiệp, thoạt đầu người ta gộp các ngành công nghệ máy tính, công
nghệ xử lí thông tin, công nghệ truyền tin và gọi là công nghệ tin. Về sau lại có người đưa thêm
ngành truyền thông báo chí, ngành lưu trữ thông tin, ngành sản xuất tri thức vào ngành công nghệ
tin. Giờ đây, nói chung đều cho rằng ngành công nghệ thông tin chủ yếu bao gồm các bộ phận như
sau:
(1) Ngành công nghiệp máy tính. Từ những năm 40 của thế kỷ XX, máy tính dùng bóng đèn
điện tử (đèn chân không) ra...